برگزاری کارگاه آموزشی جنگ شناختی در شهرداری ساری
کارگاه آموزشی جنگ شناختی با هدف تبیین ابعاد این تهدید نوین و بررسی نقش پدافند غیرعامل در مقابله با آن، با حضور دبیر پدافند غیرعامل شهرداری ساری، مدرس پدافند غیرعامل سپاه کربلای مازندران و نمایندگان پدافند غیرعامل مناطق و سازمان‌های تابعه شهرداری برگزار شد.
به گزارش مدیریت ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری ساری، کارگاه آموزشی جنگ شناختی صبح روز یک‌شنبه با حضور حسن کلانتری، دبیر پدافند غیرعامل شهرداری ساری، سرهنگ حسن کشاورز، مدرس پدافند غیرعامل سپاه کربلای مازندران و نمایندگان پدافند غیرعامل مناطق و سازمان‌های تابعه شهرداری، در سالن اجتماعات عمارت شهرداری ساری برگزار شد.
دبیر پدافند غیر عامل شهرداری ساری، اظهار کرد: این کارگاه در هفته گرامیداشت پدافند غیرعامل و با هدف آشنایی بیشتر با یکی از مباحث روز دنیا، یعنی جنگ شناختی و ارتباط آن با حوزه پدافند غیرعامل برگزار شده است.
حسن کلانتری با اشاره به اهمیت پدافند غیرعامل در مقابله با تهدیدات افزود: پدافند غیرعامل ابزاری غیرمسلحانه و راهبردی برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر تهدیداتی است که متوجه کشور و حوزه‌های مختلف آن می‌شود. کلانتری با بیان اینکه ماهیت جنگ‌های امروزی تنها به تصرف سرزمین، تخریب تجهیزات و زیرساخت‌ها محدود نمی‌شود، تصریح کرد: در جنگ شناختی، افکار عمومی، ذهنیت افراد، نحوه درک واقعیت‌ها، اعتماد اجتماعی و قدرت تصمیم‌گیری جامعه هدف قرار می‌گیرد و تلاش می‌شود با تأثیرگذاری بر احساسات، قضاوت‌ها و نگرش افراد، رفتار و تصمیم‌گیری آنان در مسیر موردنظر هدایت شود.
وی ادامه داد: جنگ شناختی با بهره‌گیری از ابزارهای رسانه‌ای، عملیات روانی، فناوری‌های دیجیتال و شناخت رفتار انسان‌ها، بر شیوه تفکر و تصمیم‌گیری افراد و گروه‌های اجتماعی تأثیر می‌گذارد.
دبیر پدافند غیرعامل شهرداری ساری، شایعه‌پراکنی را یکی از ابزارهای مهم جنگ شناختی برشمرد و خاطرنشان کرد: برای نمونه، انتشار شایعه‌ای مبنی بر آلوده بودن آب آشامیدنی یک شهر، حتی در صورت بی‌اساس بودن، می‌تواند موجب هجوم مردم برای خرید آب معدنی، ایجاد کمبود در بازار، بروز تنش و اختلال در روند عادی زندگی شهروندان شود.
وی تأکید کرد: در چنین شرایطی، اطلاع‌رسانی صحیح، تصمیم‌گیری به‌موقع و استفاده از ظرفیت‌های پدافند غیرعامل برای حفظ اعتماد عمومی و افزایش تاب‌آوری اجتماعی اهمیت ویژه‌ای دارد. کلانتری ، نقش پدافند غیرعامل را در شناسایی تهدیدات، کاهش آسیب‌پذیری‌ها و افزایش تاب‌آوری جامعه مهم دانست و ابراز امیدواری کرد برگزاری این‌گونه دوره‌های آموزشی زمینه ارتقای آگاهی و آمادگی رابطان پدافند غیرعامل در مناطق و سازمان‌های تابعه شهرداری را فراهم کند.
جنگ شناختی؛ میدان نبرد جدید در عصر رسانه و فناوری‌های دیجیتال
در ادامه این کارگاه، سرهنگ حسن کشاورز، مدرس پدافند غیرعامل سپاه کربلای مازندران، با اشاره به تحول ماهیت جنگ‌ها در گذر زمان اظهار کرد: جنگ شناختی از موضوعات مهم در تحولات نوین عرصه تقابل کشورهاست که با گسترش شبکه‌های اجتماعی، فضای مجازی و فناوری‌های نوین، ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است. در این نوع جنگ، بدون نیاز به درگیری فیزیکی و استفاده مستقیم از سلاح، ذهن و ادراک انسان‌ها هدف قرار می‌گیرد.
وی افزود: در جنگ شناختی، ذهن انسان به میدان نبرد تبدیل می‌شود و هدف تنها تأثیرگذاری بر آنچه مردم فکر می‌کنند نیست، بلکه تلاش می‌شود نحوه تفکر، قضاوت، رفتار و تصمیم‌گیری افراد و گروه‌های اجتماعی نیز تحت تأثیر قرار گیرد. کشاورز با تفکیک جنگ اطلاعاتی از جنگ شناختی خاطرنشان کرد: جنگ اطلاعاتی بیشتر بر داده‌ها و محتوای پیام تمرکز دارد، اما در جنگ شناختی، تأثیر پیام بر ذهن، احساسات، ادراک و رفتار مخاطب اهمیت پیدا می‌کند. در این فرایند، شناخت علایق و ویژگی‌های کاربران و استفاده از الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی برای نمایش محتوای متناسب با سلیقه آنان، می‌تواند بر نوع دریافت اطلاعات و شکل‌گیری نگرش افراد تأثیرگذار باشد.
مدرس پدافند غیرعامل سپاه کربلای مازندران، تغییر رفتار فردی و اجتماعی، تأثیرگذاری بر تصمیم‌گیری‌ها، ایجاد تردید و سرگردانی، تضعیف اعتماد عمومی و تشدید اختلافات اجتماعی را از جمله اهداف و پیامدهای احتمالی جنگ شناختی برشمرد و گفت: انتشار مستمر اخبار نادرست و شایعات می‌تواند نگرانی عمومی را افزایش دهد و جامعه را در وضعیت اضطراب و بلاتکلیفی قرار دهد.
وی با اشاره به نقش اخبار جعلی و فناوری هوش مصنوعی در این عرصه اظهار کرد: امروزه تولید تصاویر، فیلم‌ها، مصاحبه‌ها و محتوای جعلی با استفاده از فناوری‌های جدید آسان‌تر شده است. حتی انتشار یک خبر نادرست و تکذیب‌های متعدد پس از آن نیز لزوماً نمی‌تواند اثر اولیه خبر را از ذهن مخاطب پاک کند؛ ازاین‌رو، افزایش سواد رسانه‌ای و توانایی تشخیص اخبار معتبر اهمیت ویژه‌ای دارد.
کشاورز همچنین شناسایی مخاطبان و نقاط حساس اجتماعی، تولید پیام و روایت متناسب با این حساسیت‌ها، انتشار گسترده محتوا، تحریک احساسات و در نهایت تأثیرگذاری بر رفتار و تصمیم افراد را از مراحل قابل بررسی در فرایند جنگ شناختی عنوان کرد. وی با تأکید بر ضرورت راستی‌آزمایی اخبار پیش از بازنشر تصریح کرد: شهروندان نباید صرفاً بر اساس شنیده‌ها یا مطالب منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی واکنش نشان دهند. دریافت اطلاعات از منابع معتبر، بررسی صحت خبر و پرهیز از بازنشر مطالب تأییدنشده، از مهم‌ترین راهکارهای مقابله با شایعات است.
این مدرس پدافند غیرعامل با اشاره به نقش گروه‌های اجتماعی و ارتباطات روزمره در گسترش اخبار تأییدنشده افزود: یک خبر نادرست ممکن است در مدت کوتاهی از طریق شبکه‌های ارتباطی میان شهروندان منتشر شود و دامنه تأثیر آن گسترش یابد؛ بنابراین، آموزش عمومی و ارتقای سواد رسانه‌ای باید در همه سطوح جامعه مورد توجه قرار گیرد.
کشاورز با بیان اینکه دوقطبی‌سازی، تشدید اختلافات، گسترش ناامیدی و تضعیف اعتماد اجتماعی از پیامدهای انتشار هدفمند اخبار نادرست است، گفت: نباید اجازه داد اختلاف‌نظرها به تقابل و اتهام‌زنی میان افراد و گروه‌های اجتماعی تبدیل شود. نقد عملکردها باید با حفظ انصاف، استناد به اطلاعات معتبر و پرهیز از تعمیم‌های نادرست همراه باشد.
تضعیف اعتماد عمومی و فرسودگی روانی؛ از پیامدهای جنگ شناختی
مدرس پدافند غیرعامل سپاه کربلای مازندران با اشاره به تلاش‌ها برای تضعیف اعتماد عمومی اظهار کرد: یکی از اهداف جنگ شناختی، کاهش اعتماد مردم به دولت، مسئولان و نهادهای اجرایی و ایجاد فرسودگی روانی در جامعه از طریق بمباران مستمر خبری است.
وی افزود: انتشار مکرر یک خبر در شبکه‌های اجتماعی و بسترهای مختلف رسانه‌ای، حتی بدون ارائه اطلاعات جدید، می‌تواند موجب خستگی خبری، افزایش نگرانی و تشدید احساس ناامنی در میان شهروندان شود. این حجم از انتشار اخبار با هدف درگیر نگه داشتن ذهن جامعه و برهم زدن آرامش عمومی صورت می‌گیرد.
کشاورز، دوقطبی‌سازی و تقسیم جامعه به جبهه‌های متخاصم را از دیگر شیوه‌های جنگ شناختی دانست و تصریح کرد: در این روش تلاش می‌شود همکاری و همدلی اجتماعی به تقابل و اختلاف تبدیل شود و با تکرار گزاره‌های دوقطبی، افراد به موضع‌گیری‌های احساسی وادار شوند. وی با تأکید بر ضرورت پرهیز از بازنشر اخبار منفی و تأییدنشده گفت: هر فرد باید پیش از انتشار یک خبر، درباره صحت و ضرورت بازنشر آن تأمل کند؛ چراکه ممکن است مخاطبان مختلف برداشت‌های متفاوتی از یک پیام داشته باشند و در فرایند انتقال خبر، ابعاد نادرست و بزرگ‌نمایی‌شده‌ای به آن اضافه شود. کاهش بازنشر اخبار منفی و تأییدنشده می‌تواند به حفظ آرامش فردی و اجتماعی کمک کند.
این مدرس پدافند غیرعامل، نسبت دادن صفات تحقیرآمیز و اتهاماتی مانند خیانت، نفوذی بودن و بی‌سوادی به افراد و گروه‌ها را از عوامل تشدید شکاف اجتماعی برشمرد و افزود: برچسب‌زنی، تخریب شخصیت افراد و بزرگ‌نمایی اختلافات، زمینه افزایش خشم عمومی و کاهش اعتماد متقابل را فراهم می‌کند.
وی با اشاره به اهمیت واکنش‌های عقلانی در شرایط بحرانی خاطرنشان کرد: گاهی انتشار خبری درباره کمبود کالا یا احتمال قطعی خدمات عمومی، بدون بررسی صحت و ابعاد آن، موجب واکنش‌های شتاب‌زده شهروندان می‌شود.
کشاورز، تضعیف فرهنگ گفت‌وگو و تفاهم را از دیگر پیامدهای جنگ شناختی عنوان کرد و گفت: در فضای سالم اجتماعی، اختلاف‌نظرها باید از مسیر گفت‌وگو، تعامل و نقد منطقی حل‌وفصل شوند، اما در جنگ شناختی تلاش می‌شود امکان تفاهم کاهش یابد و اختلافات به تقابل و درگیری تبدیل شود.
وی با تأکید بر ضرورت حفظ اعتماد متقابل میان مردم و مسئولان اظهار کرد: نباید با نگاه صفر و صدی به عملکرد افراد و مدیران نگریست. نقد عملکردها امری ضروری است، اما نباید هر اشتباه یا کاستی به تعمیم‌های نادرست و تخریب کلیت نهادها و مجموعه‌های اجرایی منجر شود. اعتماد عمومی یکی از پایه‌های انسجام اجتماعی و مدیریت مؤثر شرایط بحرانی است.
مدرس پدافند غیرعامل، ادامه داد: در شرایط دشوار و هنگام بروز بحران، همکاری مردم با دستگاه‌های اجرایی و اعتماد به اطلاع‌رسانی‌های رسمی و معتبر اهمیت زیادی دارد. اگر اعتماد اجتماعی تضعیف شود، مدیریت شرایط اضطراری دشوارتر خواهد شد و آرامش عمومی آسیب می‌بیند.
کشاورز، سواد رسانه‌ای، تقویت تفکر انتقادی و آموزش همگانی را از مهم‌ترین راهکارهای مقابله با جنگ شناختی دانست و تأکید کرد: شهروندان باید قدرت تشخیص اخبار صحیح از اطلاعات نادرست را داشته باشند، پیش از انتشار مطالب از صحت آنها اطمینان حاصل کنند و در مواجهه با اخبار و شایعات، از واکنش‌های هیجانی و تصمیم‌های شتاب‌زده پرهیز کنند.
.jpg )
افزودن دیدگاه