فرهنگسازی ؛

آشنایی با مدیریت پسماند و عناصر آن

کد خبر : 806221 آذر 1397آموزش و فرهنگ سازی 0
مدیریت پسماند به مجموعه مقررات منسجم و سیستماتیک در خصوص تولید، ذخیره، جمع آوری، حمل و نقل، پردازش و دفع پسماند گفته می شود که منطبق بر اصول زیست محیطی و بهداشت عمومی است.
آشنایی با مدیریت پسماند  و عناصر آن

 

مدیریت پسماند شهری چیست و عناصر آن کدامند؟

شاید بهتر باشد در وهله اول واژه پسماند را تعریف کنیم. پسماند همان زباله‏ است و بطورکلی به مواد جامد، مایع و گاز (به غیر از فاضلاب)گفته می شود که پس از مصرف یا استفاده، دیگه کارآیی نداشته و دور ریخته می شوند.

پسماندها در تعاریف علمی به شش گروه شهری، صنعتی، خطرناک، بیمارستانی، الکترونیکی و فضایی تقسیم بندی می شوند. در گذشته با توجه به ساده بودن زندگی انسان ها، نزدیک بودن آنها به طبیعت و مصرف همگن با طبیعت، پسماندهای تولید شده به راحتی در محیط زیست قابل برگشت بودند. با افزایش جمعیت، صنعتی شدن جوامع و تغییر الگوی مصرف، این پسماندها به مرور باعث بروز مشکلات پیچیده زیست محیطی شدند، تا جایی که از صد سال پیش کشورهای پیشرفته صنعتی به فکر چاره افتادند و اولین گام های مدیریت پسماند را با سوزاندن زباله و تولید انرژی از آن آغاز کردند.

تعریف مدیریت پسماند

مدیریت پسماند به مجموعه مقررات منسجم و سیستماتیک در خصوص تولید، ذخیره، جمع آوری، حمل و نقل، پردازش و دفع پسماند گفته می شود که منطبق بر اصول زیست محیطی و بهداشت عمومی است.

عناصر مدیریت پسماند

اصولاً سیستم های مدیریت پسماند شهری در سراسر جهان دارای هشت عنصر موظف به شرح ذیل هستند:

  1. کاهش در مبدأ: به طراحی، تولید، عرضه و استفاده از محصولات به نحوی که در پایان عمر مفیدشان، منجر به کاهش کمیت و کیفیت پسماندهای تولید شده شوند، کاهش در مبدأ گفته می شود. اجرای این برنامه ها در کشورهای صنعتی، منجر به بروز نسل جدید از فناوری به نام فناوری پاک در دنیا شده است.

 متأسفانه در ایران هنوز در این زمینه اقدامات جدی صورت نگرفته است. به عنوان مثال روزانه بیش از 1500 تن انواع سبزیجات از اطراف و نقاط دوردست وارد تهران می شود، درحالیکه فقط 46 درصد سبزیجات بعد از پاک شدن قابل استفاده است. به عبارت دیگر، روزانه 810 تن زائدات سبزی وارد جریان زباله های شهری تهران می شود.

  1. راه های کنترل تولید مواد زائد جامد: اساس طراحی سیستم مدیریت پسماند شهری، شناخت کمیت و کیفیت تولید پسماند است. کمیت تولید بر حجم سرمایه گذاری برای ماشین آلات، مخازن ذخیره در محل، ایستگاه های انتقال، ظرفیت دفع، سازماندهی و تشکیلات مناسب، مؤثر است. در حالی که کیفیت مواد بر نوع پردازش ماشین آلات و روش دفع تأثیر می گذارد. اصولاً مشکل اصلی جوامع، تولید روزافزون پسماند است و کاهش این تولید، نیاز به یک انقلاب در صنایع و همین طور طرز نگرش ما به منابع طبیعی دارد (منابع طبیعی باید با حداقل تخریب مورد بهره برداری قرار بگیرند) و همچنین تولیدات صنایع بایستی به اندازه مصرف و متناسب با آن باشد.
  2. ذخیره، پردازش و اداره در محل: سومین عنصر موظف در سیستم مدیریت پسماند، ذخیره، پردازش و اداره در محل است که انجام درست این فرآیند بستگی کامل به آگاه سازی از طرف سیستم مدیریت پسماند دارد. این عنصر نقش مهمی در بهداشت شهری دارد، زیرا زباله برای مدتی در این مکان ها رها می شوند. البته در بیشتر شهرهای کشور به روش های مختلف زمان جمع آوری اطلاع رسانی می شوند. به دلایل متعددی از جمله درصد پایین همکاری مردم و همین طور عدم رعایت زمان جمع آوری توسط تیم های شهرداری، هنوز اختلالات زیادی در سیستم مدیریت پسماندهای شهری در شهرهای کشور و حتی در تهران وجود دارد.
  3. پردازش: به هر روش یا سیستمی که موجب تغییر شکل فیزیکی یا شیمیایی مواد جامد می شود، پردازش می گویند. اما پردازش تکنیک های مختلفی دارد، کاهش شیمیایی حجم (احتراق و زباله سوزی)، کاهش مکانیکی حجم (فشردگی)، کاهش مکانیکی اندازه (خرد کردن)، خشک کردن و آبگیری. پردازش اهدافی نیز دارد که شامل بهبود کارایی سیستم های مدیریت پسماند، بازیافت مواد قابل استفاده و تولید انرژی از بازیافت مواد می باشد.
  4. جمع آوری: به عمل برداشتن مواد زائد از محل تولید، بارگیری در وسایل نقلیه و حمل آنها به محل هایی که مواد باید در آنجا تخلیه شوند، جمع آوری گفته می شود. این عنصر از لحاظ بهداشتی (جلوگیری از آلودگی آب، هوا و خاک، تجمع حشرات، جوندگان و غیره) از لحاظ اقتصادی و همین طور از جنبه زیبایی شناختی محیطی بسیار اهمیت دارد.
  5. حمل و نقل: ششمین عنصر موظف در این سیستم حمل و نقل است. این عنصر زمانی ضرورت پیدا می کند که فاصله محل دفع، از مراکز تولید مواد زیاد باشد. در این صورت باید زباله های جمع آوری شده از وسایل نقلیه کوچک تر به کامیون های بزرگتر بارگیری شوند، که این پروسه در مکانی به نام ایستگاه های انتقال صورت می گیرد.
  6. بازیافت: بازیافت یعنی تبدیل مواد زائد و بلااستفاده به موادی که مجدداً قابل استفاده باشند. این فرآیند باعث صرفه جویی در هزینه، انرژی، منابع طبیعی وکاهش آلودگی محیط می شود. همچنین فروش مواد بدست آمده، مخارج جمع آوری و سایر هزینه ها را جبران می کند. بازیافت فقط به تولید محصول منجر نمی شود، بلکه تولید انرژی هم می تواند از نتایج بازیافت باشد.

از سه روش مختلف می توان مواد آلی زباله را به انرژی تبدیل کرد که شامل سوزاندن یا احتراق مستقیم مواد آلی، پیرولیز مواد آلی و تولید گاز و سوخت مایع، هضم بیولوژیکی همراه با لجن فاضلاب و یا بدون آن و تولید گاز متان.

  1. دفع: هیچ کدام از روش های دفع زباله به تنهایی مناسب برای همه شرایط نیستند. انتخاب یه روش باید بر پایه عوامل محلی مانند هزینه، در دسترس بودن زمین، کارگر و غیره باشد. روش های دفع زباله عبارتند از:
  • تلنبار کردن زباله (کاملاً منسوخ شده)
  • دفن در اعماق دریا (کاملاً منسوخ شده)
  • خوراک دام و طیور (به دلایل بهداشتی حذف شده)
  • آسیاب کردن و ریختن زباله در فاضلاب (نیاز به بسترهای آماده دارد)
  • تهیه کود از زباله (کمپوست)
  • تولید بیوگاز از زباله
  • سوزاندن در کوره های مخصوص یا زباله سوزها
  • دفن بهداشتی

مدیریت پسماند در ایران

در کشور ما اولین برنامه ریزی ها برای برخورد صنعتی با زباله از سال 1346 شروع شد. در این سال اولین واحد تولید کمپوست از زباله توسط بخش خصوصی و به صورت نیمه صنعتی در شهر اصفهان راه اندازی شد. بعد ازآن درسال 1348، شهرداری تهران طی قراردادی با یک شرکت انگلیسی، اولین کارخانه کمپوست تهران را در صالح آباد (محلی در جنوب شهر) تهران احداث کرد.

بعد از انقلاب اسلامی، در وزارت صنایع، ستادی تحت عنوان «ستاد کود گیاهی» تشکیل شد این ستاد در سال 1361 با تدوین برنامه ای، احداث 5 کارخانه کمپوست را در 5 شهر بزرگ شامل اصفهان، مشهد، تبریز، شیراز و رشت را در دستورکار خود قرار داد. احداث این کارخانه ها بعدها به شهرداری های همان شهرها محول شد.

در سال 1370 با تصویب وزارت کشور، در شهرداری تهران سازمانی تحت عنوان «سازمان بازیافت و تبدیل مواد» تشکیل شد و مدیریت زباله ها در شهر تهران به این سازمان محول شد. این سازمان به ترتیب در سایر مراکز استان ها هم ایجاد شد که علاوه بر انجام فعالیت هایی در زمینه ساماندهی و بهینه سازی عملیات جمع آوری، حمل و نقل، بازیافت و دفع پسماندها، برنامه هایی را در زمینه قانونمند کردن مدیریت پسماندها تدوین کردند. در تاریخ 20/2/‏1383 «قانون مدیریت پسماند» توسط مجلس شورای اسلامی تصویب شد که نباید از اهمیت نقش آفرینش در تاریخچه مدیریت پسماند، چشم پوشی کرد.

منبع سایت پاکزی

http://yon.ir/y7c2j

 

 

 

اشتراک گذاری

افزودن دیدگاه




متن بالا را در زیر وارد کنید

رادیو شهروند
نقدهای شایسته
مجله شهروندی
چندرسانه ای
ارسال تصویر
تصاویر شهر را برای ما ارسال کنید